Publicaties en Beeld

ICT is een betrouwbare en accurate bron van informatie over Tibet.

Home  >  Publicaties & Beeld  >  Kernthema's  >  Een onzekere toekomst - nieuwe gevaren voor Tibetanen in Nepal  
   

Een onzekere toekomst - nieuwe gevaren voor Tibetanen in Nepal

INTERNATIONAL CAMPAIGN FOR TIBET
www.savetibet.nl

De gevaren voor Tibetanen in Nepal - zowel bij de doortocht als bij verblijf - hebben vanaf het begin van de protesten in maart 2008 en de onderdrukking door de Chinese veiligheidsdiensten in heel Tibet een onzeker klimaat doen ontstaan. Onder druk van de Chinese autoriteiten, die de Tibetaanse kwestie als het bepalende element van haar bilaterale betrekkingen met de regering in Kathmandu beschouwen, heeft Nepal gekozen voor een hardere aanpak van Tibetanen. Een verontrustende tegenstrijdigheid was duidelijk met betrekking tot haar rol in vastgestelde procedures voor de veilige doorgang van Tibetanen die via Nepal uit Tibet vluchten.

Stevig vastgelegde en doortastendere strategieën van de regering in Peking om de Nepalese regering, de grensbewaking, het gerechtelijk apparaat en de civiele maatschappij te beïnvloeden in een tijd van politieke overgang in Nepal betekenen dat Tibetanen in Nepal steeds kwetsbaarder worden, gedemoraliseerd raken en gevaar lopen. Er is ook toenemende bezorgdheid over het assertieve optreden van de Chinese autoriteiten op het soevereine grondgebied van Nepal, zoals Chinese gewapende politie die in juni 2010 op zoek was naar een groep Tibetaanse vluchtelingen op weg naar Kathmandu (zie: [1]), en het bezoek van een functionaris van de Chinese ambassade aan een groep opgepakte Tibetanen in de Nepalese hoofdstad.

Toegeven aan de Chinese eisen door de Nepalese overheid brengt, wanneer dit gebeurt, de integriteit van de Nepalese democratische en juridische instellingen in gevaar en druist in tegen de sterke culturele en religieuze onderlinge banden tussen de Himalaya-volkeren die al eeuwenlang bestaan.

Er zijn 20.000 Tibetaanse vluchtelingen in Nepal, met daarnaast nog eens 1.500 Tibetanen die in "vluchteling-omstandigheden" leven, aldus de Hoge VN-Commissaris voor de Vluchtelingen (UNHCR) (UNHCR Global Appeal 2010-2011, zie [2]). Hoewel het werkelijke aantal vluchtelingen waarschijnlijk veel hoger is. Sinds het begin van de protesten in Tibet in maart 2008 en de intensivering van de beveiliging aan beide zijden van de grens is er een dramatische daling in het aantal Tibetanen dat de gevaarlijke reis in ballingschap maakt.

Ieder jaar maken Tibetanen de gevaarlijke oversteek over de Himalaya door Nepal, en verder door naar India. Ze vluchten om verschillende redenen, zoals het repressieve Chinese beleid en het klimaat van angst in Tibet. Ouders sturen hun kinderen vaak weg uit Tibet, zodat zij een opleiding kunnen krijgen, die niet beschikbaar is in Tibet. Anderenvluchtelingen hebben hun land of middelen van bestaan verloren als gevolg van de economische en strategische doelstellingen van China in Tibet.

De gevaren van de reis worden nog verergerd door de onveilige situatie waar Tibetanen in terecht komen als ze eenmaal aangekomen zijn in Nepal. Als gevolg van druk door de Chinese overheid hebben de Nepalese autoriteiten in de afgelopen jaren meer en meer de taal overgenomen die gebruikt wordt door de Chinese overheid om de Tibetaanse vluchtelingen stroom door hun land te omschrijven. Dat duidt meer op een 'law and order' dan de humanitaire benadering die de Nepalese aanpak van Tibetanen in de afgelopen decennia gekenmerkt heeft. Tibetaanse vluchtelingen worden nu bijvoorbeeld vaker aangeduid als 'illegale immigranten' en Nepalese leiders hebben frequent de noodzaak benadrukt om 'anti-China'-activiteiten op Nepalees grondgebied te voorkomen (zie: [1]).

Nepal heeft het sinds lang vastgestelde “Gentlemen's Agreement” met de VN Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen geschonden en inbreuk gedaan op haar verplichtingen ten opzichte van het internationale recht door begin juni 2010 drie Tibetaanse vluchtelingen gedwongen over te dragen aan de Chinese grenspolitie. Dit was het eerste bevestigde geval van gedwongen repatriëring van Tibetaanse vluchtelingen uit Nepal sinds mei 2003.

Het principe van non-refoulement (gedwongen repatriëring) is een standaard in het internationaal recht, die de uitzetting van een vluchteling naar een gebied waar de persoon kan worden onderworpen aan vervolging verbiedt. Hoewel Nepal geen ondertekenaar is van het VN-Verdrag of Protocol betreffende de status van vluchtelingen is het toegetreden tot het VN-Verdrag tegen Marteling, waarin het beginsel van non-refoulement is vastgelegd. 

De regering van Nepal staat Tibetanen die voor 31 december 1989 hun toevlucht in Nepal hebben gezocht, en hun nakomelingen, toe om in Nepal te blijven. Deze Tibetanen komen in aanmerking om een door de overheid uitgegeven vluchtelingen [identiteit] certificaat (RC) te krijgen, die hen in staat stelt om met een beperkt aantal burgerrechten in Nepal te blijven. Nepal is echter grillig met de afgifte van RC's en duizenden Tibetanen die in aanmerking komen, zijn al jaren aan het wachten op hervatting van de verwerking en blijven zonder gedefinieerde wettelijke status zitten en hebben gebrek aan bescherming.

Tibetaanse vluchtelingen die na 1989 in Nepal zijn aangekomen of zullen arriveren, mogen alleen blijven op doortocht, met de bedoeling dat ze kunnen profiteren van een informele overeenkomst tussen de regering van Nepal en de UNHCR, vaak aangeduid als de 'Gentleman's Agreement". Deze overeenkomst gaat uit van samenwerking tussen Nepalese politie en regeringsfunctionarissen met de UNHCR in het verschaffen van een veilige doortocht van Tibetaanse vluchtelingen door Nepal en verder naar India. In de afgelopen jaren wordt de "Gentleman's Agreement" soms door de Nepalese autoriteiten ontdoken, wat resulteert in het gevangennemen van vluchtelingen, die op doorreis of in Kathmandu opgepakt worden, en die boetes krijgen opgelegd voor het overtreden van de Nepalese immigratiewetgeving. Meest recentelijk, in juni 2010, heeft de Nepalese politie in strijd met de "Gentleman's Agreement" onder dwang drie Tibetaanse vluchtelingen teruggestuurd naar de Chinese grenspolitie, die ze naar Tibet heeft teruggenomen, en twee van de vluchtelingen gevangen heeft gezet (zie ICT-rapport: [3]).

Tibetanen in Nepal worden steeds kwetsbaarder, zowel degenen die op doortocht zijn als degenen die woonachtig zijn in Nepal. Een oudere Tibetaanse gemeenschapsleider in de omgeving van de Boudhanath stupa in Kathmandu beschrijft de Tibetanen in het gebied als "wanhopig", met het gevoel “alsof ze onzichtbaar zijn, als of ze geen recht hebben om te bestaan". (Zie: [1])

Voor een grondige analyse van de situatie van de Tibetaanse vluchtelingen in Nepal, zie ICT-rapport: Dangerous Crossing: Conditions impacting the flight of Tibetan Refugees, 2010 (hier beschikbaar: [4]).

Links:
[1]   A fragile welcome: China’s influence on Nepal and its impact on Tibetans
[2]   UNHCR Global Appeal 2010-2011
[3]   Nepal police forcibly return three Tibetan refugees across border

DONEER AAN ICT!